To tylko część racji

W drodze zdarzają się przystanki. Bywają celowe, wcześniej zaplanowane, dla podreperowania sił, uzupełnienia zapasów lub podziwiania widoków. Bywają zatrzymania niespodziewane, z początku irytujące, na końcu uznane za sensotwórczą konieczność.

Najbliżsi to członkowie rodziny i ci, z którymi nam po drodze. Czyjaś obecność na wyciągnięcie ręki, słyszalność głosu i współbrzmienie racji. Jeśli nie chodzi o związki krwi, idzie i tak o relację. Ważniejsza jest jej intensywność niż wieczyste trwanie.

Muszę to przemyśleć.

I muszę to przeżyć.

Cytuję Natalię Malek – podpisała te zdania swoim nazwiskiem, ale przecież chyba powinnam napisać, że cytuję literaturę, cytuję siebie i wielu innych, którzy każdego dnia tak mówią. To nie są skrzydlate słowa, to są powszednie zwroty, przynajmniej w moich kręgach. A jednak jako koda jej wiersza Twarz literatury nabierają jakiejś doniosłości, osadzają i poruszają. Myślenie jest formą istnienia.

Sierpniowy artPapier – 15-16 (327-328) 2017 – w dziale poezji przynosi trzy wiersze Natalii Malek z jej najnowszego tomu Kord i długą, nie waham się napisać, pouczającą rozmowę, jaką przeprowadził z poetką Jakub Skurtys pt. Powiązania. Pożytki z tej rozmowy wyniosą zarówno ci, którzy są po, jak i ci, którzy są przed lekturą jej zbioru wierszy – w pewnym momencie autorka wyznaje: „Pomyślałam (…), że najlepsze, co mogę zrobić dla Kordu, który jest już poza mną, to wyjaśnić trochę, jak go czytać…”. Tym czytelnikom, którzy śledzą polską scenę poetycką i ciekawi ich, czy nowe głosy faktycznie mają coś do powiedzenia, a także tym, którym blisko do uspójnionego patrzenia na twórczość, rozmowa przyniesie pożytek, bo nawet jeśli z żalem Malek zauważa, że „(…) czasy na sztukę konceptualną chyba minęły”, to konceptualność jako metoda pracy wyłania się z tego, co mówi Natalia Malek, jako jedyna warta trudu i mogącą przynieść satysfakcję. I gdy czytam: „Chciałabym kiedyś tak łączyć myślenie artystyczno-językowe i przestrzenne jak Lawrence Weiner albo inni konceptualiści”, to – przepraszam za banał – wierzę w siłę słów, że marzenia się spełniają.

artPapier_15-16_2017
artPapier, sierpień 15-16 (327-328) / 2017

Czytaj dalej

Helikopter w głowach

Ścieżki skojarzeń bywają pokrętne. Nie złe, ale zawikłane. Dwa tygodnie temu byłam w Poznaniu, a echa pobytu w tym mieście odzywają się w nieprzewidzianych odsłonach. Bo kto by pomyślał, że cytat z Monteskiusza, który widniał nad hotelowym łóżkiem: Sny rodzą rzeczywistość, za chwilę nabierze przewrotnej mocy w kontekście krajowych wydarzeń.

Na plakacie minionego już festiwalu Animator, o którym pisałam w poprzedniej nocie, miejsce znaczące zajmował helikopter. I wciąż chodzi mi on po głowie jako znak – nieodmiennie kojarzy mi się ze stanem zagrożenia, podwyższonej czujności na to, co nadejdzie, inwigilacją nas, obywateli, przez nieuchwytne siły, systemem sterowania emocjami przez kryzys. Tak może wyglądać w trybie skojarzeń. Ale ich pokrętność daje także możliwość zrobienia nagłego uskoku, więc kiedy przeglądałam strony internetowe z różnymi inicjatywami czasopiśmienniczymi, meander zawiódł mnie na strony „Helikoptera”. A tam poezja i proza.

Helikopter - okładka numeru 7-9/2017
Okładka numeru 7-9/2017 „Helikoptera”

„Helikopter” – organ kulturalny OPT (wrocławskiego Ośrodka Postaw Twórczych) to dzisiaj inicjatywa tylko internetowa. Jej początki były oparte o technikę druku, ale z czasem zrezygnowano z takiej formy dotarcia do czytelników i zdecydowano się na przejście do prze­strze­ni in­ter­ne­to­wej, o której się mówi,  że jest „uni­kal­na i nie­co tajemni­cza”. Za zawartość „Helikoptera” odpowiada redaktor Krzysztof Śliwka, za­pra­szający różnych twór­ców li­te­ra­tu­ry, by „po­dzie­li­li się z czy­tel­ni­ka­mi swo­imi tek­sta­mi”.

Od miesiąca w sieci wisi nowy numer, z sygnaturą 7-9/2017, a w nim wybór wierszy i fragmenty prozatorskie kilkudziesięciu autorów i autorek. Czytania więc nie zabraknie.

Czytaj dalej

Bracia i siostry, uwaga!

Brothers and sister prepare. Animation  is coming – trawestuję tegoroczne hasło festiwalu Animator, bo zachęciła mnie do tego wypowiedź Signe Baumane, która podczas spotkania „What makes a good story?” mówiła, że kiedy jako dziewczynka pierwszy raz przeczytała książkę, od razu zapragnęła robić to samo, co autor przeczytanej lektury zrobił jej – wchodzić do głów innych i już ich nie opuszczać.  Robiąc w tych głowach nowe porządki, rzecz jasna. Oto władza, a czyż nie o nią chodzi w polityce? Takim to skrótem  docieram do (nie)rozsądnego marzenia – politykę powinna zasilać sztuka. A skoro się rzekło: animation is coming, to koniecznie też trzeba odnotować, że animacja pojawiła się na łamach poznańskiego „Czasu Kultury”.

Czas Kultury - okładka numeru 1/2017
Okładka numeru 1/2017 „Czasu Kultury”

Numer 1/2017 jest okolicznościowy, bo blok tekstów Polityka animacji ściśle wiąże się z zakończoną właśnie jubileuszową edycją festiwalu Animator, podczas którego próbowano na różne sposoby uchwycić możliwe relacje między animacją a polityką. Festiwal od dziesięciu lat odbywający się w Poznaniu przyzwyczaił nas  do wysokiego poziomu, nie tylko filmowego programu, ale także całej potrzebnej dla lepszego odbioru animacji otoczki: dyskusji, wykładów, warsztatów i licznych zaplanowanych i improwizowanych wydarzeń artystycznych. Kto sięgnie po ów „Czas Kultury”, a brał udział w Animatorze, będzie mógł zweryfikować wartość festiwalu w kontekście przemyśleń składających się na drugi blok tekstów: Megaiwenty. Animator w jakimś sensie jest megaiwentem, chociaż szczęśliwie pozbawiony ich przytłaczającej skali, jego mega to po prostu dużo dobrej sztuki znakomitych artystów i artystek, a też praca całego festiwalowego zespołu. Czytaj dalej

W Klagenfurcie, czyli w Celovcu

W najnowszych „Tekstualiach” [1 (48) 2017] czytamy o granicach nadinterpretacji. Liczne artykuły teoretycznoliterackie poszerzają pole przedmiotowych badań, których niedosyt odczuwają redaktorzy numeru. Porządkowanie wiedzy, stanu dotychczasowych ustaleń i wprowadzenie nowych perspektyw to – zdaje się – główne ich cele. Mimo to numer nie tylko dla akademików i akademiczek.

Tekstualia_1-48-2017

„Tekstualia”  – okładka numeru [1 (48) 2017]

Jeden z wierszy – Smoking / No Smoking (tłum. Miłosz Waligórski) – w bloku prezentacji artystycznych przywołuje we mnie wspomnienie niedawnej podróży. Serbska poetka, zapewne wiedziona tym samym pragnieniem co ja, jedzie do Klagenfurtu. Na chwilę widzę ją, chociaż nie wiem, jak wygląda, w tych samych salach Muzeum Roberta Musila, w którym wydzielono kawałek przestrzeni dla Ingeborg Bachmann. Nie ma w nich żywego ducha, poza parą kustoszy. Tym łatwiej o skupienie i ciszę. Czytaj dalej

Fotoreportaż: Ścinka praska

6 i 7 sierpnia gościliśmy na festiwalu Otwarta Ząbkowska, gdzie prowadziliśmy warsztaty robienia kolaży. Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o tym, co działo się na Ząbkowskiej, zobaczcie i przeczytajcie naszą relacje z wydarzenia.

scinka01

1.

Ząbkowska 9. To przy tym numerze można było nas spotkać w pierwszy weekend sierpnia w ramach festiwalu Otwarta Ząbkowska, podczas którego zorganizowaliśmy wydarzenie: Ścinka praska. Artzin o lokalnych konfliktach. Czekaliśmy na wszystkich chcących wziąć udział w naszych warsztatach i pragnących zadebiutować jako autorzy i autorki kolaży w pierwszym numerze artizna „Ścinka praska”.

scinka02

2.

W robieniu zinowych kolaży twój wiek, płeć, wykształcenie czy artystyczne zdolności nie mają znaczenia. Zatem czego potrzeba do dobrego zina? Przede wszystkim chęci. Potem przychodzi pomysł i kilka kolorowych lub czarno-białych wycinków z gazet wystarczy, by stworzyć coś nowego. Tutaj też liczyła się chęć zmierzenia się z tematem lokalnych konfliktów – byliśmy ciekawi, co wiecie o Ząbkowskiej i Pradze i jakie są Wasze obserwacje.

Każdy kto chciał, mógł przysiąść się do naszego stołu od początku pokrytego stertą gazet i magazynów i zacząć tworzyć swój kolaż.

scinka03

3.

Uczestnicy warsztatów mieli do dyspozycji nie tylko kolorowe magazyny i gazety, ale i zdjęcia ulicy Ząbkowskiej oraz jej okolic. Co prawda dzień był deszczowy, ale nasza pracownia na szczęście schowana pod parasolami; większość zinów została pieczołowicie ocalona przed wodą przez nasze instruktorki Beatę i Olę. Niestety, jak widać, niektóre projekty ucierpiały już na wczesnym etapie przygotowań.

scinka04

4.

Panowała tu pełna swoboda artystyczna: można było wycinać, rwać, rysować, malować, kleić i sklejać wedle swojego widzimisię, stanu ducha i potrzeb serca.

scinka05

5.

Liczyliśmy na wasze luźne nawiązania do tego, z czym kojarzy wam się Praga i ulica Ząbkowska. Nie przeliczyliśmy się ani trochę!  Zaskakiwaliście nas za każdym razem.

scinka06

6.

Rodzice pomagali dzieciom, a może to dzieci pomagały dorosłym? Trudno odpowiedzieć, ale na pewno każdy miał tu swoje zadania do wykonania, a przy tym sporo frajdy z tworzenia.

scinka08

7.

Trzeba przyznać, że wiele sklejek niezwykle celnie i z humorem komentowało atmosferę Ząbkowskiej.

scinka09

8.

W sobotę frekwencja nas nie zawiodła, a następnego dnia udało nam się złożyć pokaźnego artzina z pracami uczestników naszych warsztatów.

scinka10

9.

Oto jak pierwszy numer „Ścinki praskiej” wygląda w środku.

scinka11

10.

Gdy gazetki były już gotowe, przewiązane wielobarwnymi sznureczkami, rozpoczęliśmy niedzielny performens inspirowany kolażami i tekstami, które znalazły się w „Ścince praskiej”.

scinka12

11.

Muzyka i „Ścinka”. Z aktorem, Redą Haddadem, i muzykami przechadzaliśmy się Ząbkowską, konfrontując treści zinów z praską rzeczywistością .

 

scinka13

12.

Przy okazji rozdawaliśmy przechodniom jeszcze świeże egzemplarze „Ścinki praskiej”. Niektórzy od razu przystąpili do czytania. Papierowych wersji już brak, więc zapraszamy do pobrania PDF-a, wystarczy napisać do nas e-mail – kawaiczasopisma@gmail.com.

scinka14

13.

Przy akompaniamencie muzyki w towarzystwie uczestników sobotnich warsztatów – sympatyków ulicy Ząbkowskiej, wypuściliśmy się również w jej okolice. Towarzyszyli nam przechodnie, przyglądali nam się mieszkańcy, a my głosiliśmy zinową nowinę. Oby do następnego numeru!

Organizatorem wydarzenia Ścinka praska. Artzin o lokalnych konfliktach była Fundacja Otwarty Kod Kultury.

fot. Gabriela Sieczkowska, Ola Wasilewska


Jeżeli ktoś uchwycony na prezentowanych wyżej zdjęciach nie życzy sobie ich publikacji, prosimy o kontakt – kawaiczasopisma@gmail.com

Kawa i czasopisma w Katowicach: relacja ze spotkania „Główna księgowa. Literatura piękna o ekonomii”

IMG_8148a

Związki literatury z ekonomią stały się w ostatnich latach jednym z głównych zagadnień, będących przedmiotem badań humanistów. Kwartalnik „FA-art” (nr 3/2015), który poświęcił cały numer problematyce długu, stał się inspiracją do zainicjowania rozmowy na temat rozumienia wątków ekonomicznych w literaturze pięknej, a także przedyskutowania stosunku studentów i doktorantów do nauki, powodowanego i uzależnionego od ekonomizacji życia.

W czerwcowym spotkaniu (11.06.2016), które odbyło się w księgarni Bookszpan w Katowicach, a więc w miejscu wręcz unaoczniającym relację pieniądza i literatury, wzięli udział Krzysztof Uniłowski (Uniwersytet Śląski, „FA-art”), Magdalena Piekara (Uniwersytet Śląski) oraz Rafał Cekiera (Uniwersytet Śląski). Spotkanie prowadziła Sonia Gwóźdź-Rusinek. 

Pierwszym problemem, który został podjęty przez naszych gości, był sposób rozumienia sytuacji ekonomicznej bohaterów powieści drugiej połowy XIX wieku, który współczesnemu odbiorcy niewiele mówi. Koncentrując się na dorobku pisarskim Bolesława Prusa, Elizy Orzeszkowej czy Emila Zoli, Magdalena Piekara zwróciła uwagę na rangę sytuacji ekonomicznej bohaterów oraz zadała pytanie odnośnie do wiedzy dotyczącej wartości ówczesnych pieniędzy, które to zagadnienia, najczęściej nie podejmowane, pozwalałyby na stworzenie nowej interpretacji znanych utworów.

Krzysztof Uniłowski skoncentrował się na oświetleniu wątków ekonomicznych funkcjonujących we współczesnej literaturze fantastycznej oraz zainicjował rozmowę na temat ekonomii, która, uznawana za oczywistą i nadrzędną, generuje wybory naukowe studentów i doktorantów, wpływa na sposób studiowania i dobór kierunków studiów. Niemalże połowa studentów jest aktywna na rynku pracy, co wpływa na nowe postrzeganie przez nich roli uniwersytetu oraz wyższego wykształcenia.

Rafał Cekiera skupił się na prezentacji rezultatów socjologicznych badań, którym zostali poddani Polacy – młodzi emigranci zarobkowi mieszkający w Anglii. Zapewnienie zaplecza ekonomicznego, które stanowiło nadrzędny motyw wyjazdu z kraju, nie składnia ich do powrotu, staje się jednak psychologicznym uzasadnieniem podjęcia decyzji o pozostaniu zagranicą.

Rozmowy nawiązane z publicznością trwały jeszcze po zakończeniu spotkania – bardzo się cieszymy, że udało nam się sprowokować tak ożywioną dyskusję.

Organizatorzy katowickiej odsłony cyklu „Kawa i Czasopisma” bardzo chcą podziękować księgarni Bookszpan za niezmierne miłe przyjęcie oraz chęć współpracy.

Zachęcamy Państwa do towarzyszenia naszym działaniom w sezonie jesiennym, polecamy Państwa uwadze śledzenie aktywności „Kawy i Czasopism” na stronach internetowych.

Sandra Trela

Fot.: Wojciech Rusinek

IMG_8146aIMG_8162aIMG_8151aIMG_8178a

Główna księgowa. Literatura piękna o ekonomii

Zapraszamy na przedwakacyjne spotkanie z cyklu „Kawa i czasopisma” w Katowicach, które odbędzie się 11 czerwca (sobota) o godzinie 17.00 w księgarni Bookszpan, ul. 3-go Maja 22. Tym razem chcemy porozmawiać o wątkach ekonomicznych w literaturze.

Razem z naszymi gośćmi –  Magdaleną Piekarą (Uniwersytet Śląski), Robertem Ostaszewskim („FA-art”, „Nowa Dekada Krakowska”) oraz Rafałem Cekierą (Uniwersytet Śląski) – będziemy przyglądać się zadłużonym bohaterom, bogatym bohaterkom, pisarzom marksistom i kapitalistom. Porozmawiamy również o literackich obrazach współczesnej rzeczywistości ekonomicznej na świecie, o powieściach, w których bohaterowie odkrywają, że „wszystko jest na sprzedaż”. Zastanawiać nas będzie, jak literatura piękna śledzi zamożność społeczeństw.

Wszystkich miłośników książek serdecznie zapraszamy do wspólnej dyskusji!