W pewnym miasteczku. „Miasteczko Poznań” 2/2016

Zbigniew Pakuła w tekście otwierającym dwudziesty piąty numer czasopisma „Miasteczko Poznań” (2/2016), podkreśla, że periodyk ten jest przede wszystkim inicjatywą obywatelską, która próbuje przywrócić, odtworzyć z pomocą czytelników wymazany krajobraz kulturowy Poznania i Wielkopolski. Inicjatywa ta przypomina poniekąd działalność sejneńskiego ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów”, co zresztą nie dziwi. Kresy – bez znaczenia: wschodnie, czy zachodnie, w Polsce czy innej krainie – zawsze są ziemią wielu zapomnianych, przemilczanych opowieści, w których goszczą przybysze „z zewnątrz”. Nie ma takich „kresów”, gdzie ludom, narodom i kulturom koegzystowałoby się ze sobą bez żadnych napięć, starć, wstydliwych kart historii.

„Miasteczko Poznań” udostępnia swe łamy przede wszystkim autorom piszącym o sprawach historycznych, kulturalnych i społecznych, nasłuchującym głosów w zapomnianej przeszłości: Polaków, Żydów, Niemców oraz innych dawnych mieszkańców tych ziem. Czasopismo od lat czternastu z powodzeniem realizuje ambicję, by być forum z prawdziwego zdarzenia, miejscem dyskusji i spotkania w głębokim sensie.

Już po wstępnym zapoznaniu się ze spisem treści 2 numeru z 2016 roku widać, jak różne spotykają się tu opowieści i narracje. Jego tematem przewodnim, wyeksponowanym na okładce, jest golem – mistyczny konstrukt, maszyna stworzona przez człowieka na własny obraz i podobieństwo, wyraz jego pasji twórczej i mocy kreacyjnych, a zarazem także ambicji, niepohamowanej pychy. Golem to także temat przewodni wystawy w Jewish Museum Berlin zorganizowanej przez kuratorki: Emily D. Bilski i Martinę Lüdicke.

 „Miasteczko Poznań” – okładka numeru 2/2016

Tematyka żydowska dominuje w tym numerze. Jego czytelnik ma okazję przyjrzeć się bliżej twórczości uczonych oraz artystów żydowskiego lub częściowo żydowskiego pochodzenia poruszających w swych pracach kwestie kulturowej i etnicznej tożsamości (Dow Sadan, Szolem Alejchem, David Israel Kertzer, Irit Amiel, Krystyna Piotrowska, Stanisław Lem i inni). Odnajdziemy w tej odsłonie „Miasteczka Poznań” również rozważania na temat judaistycznej mistyki, czy też recenzje książek poświęconych tematyce żydowskiej (w tym Szoah) oraz inspiracjom kabalistycznym w literaturze. Numer prezentuje także refleksje, oceny, komentarze dotyczące innych zgoła spraw: najnowszych spektakli teatralnych, filmów, książek, czy wreszcie prób rekonstruowania historycznej topografii dawnych miasteczek, które, choć noszą wciąż te same nazwy, nieraz już odmieniały swe oblicze: Kępna oraz Konina. Całości dopełniają próbki twórczości artystycznej – w numerze 2/2016 są to wiersze Tomasza Pietrzaka, autora tomów wierszy Stany Skupienia i Rekordy (ten ostatni nominowany był do Nagrody Literackiej NIKE 2013). Tomasz Pietrzak również wielokrotnie nawiązywał w swej twórczości do tematyki żydowskiej, między innymi w wierszach „Pogłosy”, „Pulsar” czy w tomie „Umlauty”, poświęconym w pewnej części kwestii odradzania się w Polsce tożsamości żydowskiej.

Człowiekowi dotąd nie udało się sztucznie stworzyć istoty „na swój obraz i podobieństwo”. Ludzie mają jednak moc ocalania od zatraty w otchłani czasu i niepamięci tego, co jest lub było. Ważne przy tym, by niczego nie przemilczać, nie przeinaczać faktów, nie zacierać śladów. Tylko wtedy mamy szansę na ocalenie jako społeczeństwo – twór sztuczny i wymagający z pewnością zabiegów magicznych, lecz zarazem podtrzymujący życie we wszelkich jego przejawach. Jak poucza Gershom Scholem, Golema ożywiało się poprzez wypisanie mu na czole słowa Emet, które po hebrajsku oznacza prawdę, zaś niszczyło poprzez starcie pierwszej litery (słowo Met oznacza w języku hebrajskim śmierć).

Grzegorz Kowalski

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s